Op donderdag 12 maart 2026 sprak Fr. James Mallon op de eerste dag van de conferentie Missionaire Parochie, n.a.v. het thema "Wij hebben de hele nacht gezwoegd" (Lucas 5,5).
Verslag door Roland Enthoven.
 

Fr. James Mallon ging in zijn inleiding op 12 maart (‘We hebben de hele nacht gezwoegd’) in op de veranderde context waarin de Kerk zich bevindt, de veranderingen die dat vraagt en het belang van een goed geformuleerde visie.

Hij was blij met het motto dat voor deze vijfde landelijke conferentie was gekozen, afkomstig uit Lucas hoofdstuk 5: ‘Duc in altum’, vaar nu naar het diepe. “Dit hoofdstuk zit vol missionaire beelden. We zijn gewend aan het beeld van pastors als herders die de schapen hoeden, maar tegenwoordig moeten we vissers zijn die naar het diepe gaan. Dat is spannend en angst is een legitieme reactie,” benadrukte Mallon.

Twee verhalen tegelijkertijd

Eerst schetste hij de context waarin de Kerk zich tegenwoordig bevindt. Er zijn volgens Mallon twee verhalen tegelijkertijd. Ten eerste het verhaal van teruggang. Dat verhaal is bekend in Europa en het is ook de realiteit in zin thuisland Canada. Mallon: “We leven in een postchristelijk, soms zelfs antichristelijk tijdperk. Maar onze modellen en onze infrastructuur nog zijn gebaseerd op een wereld die niet meer bestaat. Het verval is begonnen in de jaren zestig en we zijn overgegaan van het christendom naar een nieuw apostolisch tijdperk. We moeten een kerk
zijn die de verlorenen zoekt.”

"We kennen allemaal de pijn van het samenvoegen van parochies en het sluiten van kerken", aldus Mallon. Maar verval is slechts een deel van het verhaal, er is ook nog een tweede verhaal. Zo toont onderzoek aan dat met name generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012) openstaat voor het geloof. Mallon: “De oogst is overvloedig, of met andere woorden: er zijn genoeg vissen die hongerig zijn.” Er is iets gaande, constateert hij: zo neemt het aantal volwassenen dat gedoopt wordt toe – in Canada, de VS, Engeland, Frankrijk, België en Nederland. Er is sprake van vernieuwing.
Fr. Mallon gaf vervolgens enkele voorbeelden van parochies waar het aantal dopen en het kerkbezoek, vooral onder jongeren, duidelijk toeneemt. Mallon: “Het verhaal van achteruitgang is dus niet het enige verhaal. Achteruitgang en vernieuwing gaan hand in hand. Dat betekent dat je het oude systeem moet helpen om waardig te sterven.”

Over herders en vissers

Wat we moeten doen, is de diepte in gaan. We hebben de Kerk altijd gelijkgesteld aan de zorg voor de schapen: de betekenis van pastor is herder. "Eerst riep Jezus vissers om herder te worden, vandaag roept Hij onze herders om visser te worden", aldus Mallon. Dat is volgens hem klassiek katholiek: we hebben beide kanten nodig. We moeten voor de schapen zorgen, maar we moeten ook de diepte in. “Neem geen genoegen met ondiep water. Sommige vissen zwemmen misschien de haven in en springen in de boten die aan de wal liggen, maar de meeste vissen zitten in diep water... Daarom zegt Jezus tegen ons: ‘Vaar naar diep water!’ Neem geen genoegen met ondiep water,” benadrukte Mallon.

Visie en hoop

Tot slot behandelde James Mallon de visie die een parochie nodig heeft. Mallon: “Een visie is een door God gegeven beeld van de toekomst dat passie in ons opwekt.” Passie is heel belangrijk in je visie, het is wat ons enthousiast maakt. Mallon noemde onvrede de start van de weg naar het formuleren van je visie: “Wat maakt je gek in je parochie? Je bent hier op deze conferentie omdat je wilt dat er dingen veranderen. Maar het is goddelijke onvrede: je moet God erbij betrekken. Dat is het begin van je visie – het het tegenovergestelde vinden van wat je irriteert.”
Fr. Mallon citeerde paus Franciscus, die zei: “Ik droom van een 'missionaire optie', dat wil zeggen een missionaire impuls die in staat is alles te transformeren, zodat de gebruiken, de manier van doen, de tijden en schema's, de taal en de structuren van de Kerk op een geschikte manier kunnen worden ingezet voor de evangelisatie van de wereld. 'Het gaat om de wereld van vandaag, niet om zelfbehoud.”

Het is volgens fr. Mallon belangrijk om je visie op te schrijven. Een plan is daarbij ondergeschikt aan je visie, met andere woorden: “Laat het plan je visie niet in de weg staan. Denk groot! Communiceer je visie! Priesters, deel je droom met invloedrijke parochianen tijdens het koffie drinken, deel de droom in preken, personeelsvergaderingen en bijeenkomsten.”
"Passie is de basis van visie," benadrukte Mallon. Toen Christus bewogen werd door mededogen, was het een diep innerlijk gevoel. Het was hetzelfde gevoel dat de barmhartige Samaritaan had, en de Vader die in de parabel op zoek was naar Zijn verloren zoon. Mallon: “Als we het niet voelen, kunnen we het ook niet leiden. Mijn priesterbroeders, jullie moeten het voelen! Dan zal jullie parochie het ook voelen. Als je het voelt, ervaren we hoop. Zonder hoop is er geen passie.”

Aan het einde van zijn toespraak ging Mallon in op het verlies van hoop. Priesters kunnen de hoop verliezen. “Ze zijn geen priester geworden om een stervende patiënt te verzorgen,” aldus Mallon. “Priesters zijn misschien in het verleden gekwetst, ze zijn vermoeid/uitgeput, gedesillusioneerd, cynisch of stellen zichzelf tevreden met de status quo. Ik heb dit alles zelf ervaren,” zei fr. Mallon, “maar het is Christus die de hoop heeft hersteld. Want het is Christus die onder meer zegt: ‘Komt allen tot Mij die uitgeput zijt en Ik zal u rust schenken’.”

Foto: Kompasfotografie