Op vrijdagochtend 13 maart 2026 sprak Fr. James Mallon op de tweede dag van de conferentie Missionaire Parochie, n.a.v. het thema "Op uw woord zal ik de netten uitgooien" (Lucas 5,5).
Verslag door Roland Enthoven.
 

Het primaat van evangelisatie stond centraal tijdens de inleiding (‘Op uw woord zal ik de netten uitgooien’ Lc. 5,5) van fr. James Mallon op vrijdagochtend 13 maart. Hij verwees naar een Vaticaans document uit 2020 over evangelisatie, een document waarover hij blij verrast was. Dat stelt onder meer dat evangelisatie niet primair het overdragen van de leer is, het is eerder het bekend maken van Jezus Christus en Hem verkondigen.

Mallon benadrukte dat de kern van de huidige crisis van de Kerk een identiteitscrisis is: “Het gaat om zending en zending is wie we zijn, niet alleen iets dat we doen. Wij zijn een missionaire Kerk, een apostolische Kerk. Een Kerk die uitgezonden is op een missie.” De vraag is daarbij wel: hoe brengen we dit in de praktijk? Het is volgens Mallon belangrijk om te erkennen dat het hier niet gaat om een programma, maar om een cultuurverandering. “Een parochie zei ooit tegen mij over evangelisatie ‘Dat hebben we nog nooit gedaan, wij zijn katholiek!’ Het is dus belangrijk dat de cultuur in een parochie verandert, anders is evangelisatie slechts een programma in een hoekje voor de ‘gekke Alpha-mensen’. Maar als het daarentegen een cultuur wordt, verandert alles,” aldus Mallon. Hij onderscheidde vervolgens tien obstakels die je tegen kunt komen op de weg naar een cultuurverandering richting een Missionaire Parochie.

Obstakel 1: Geen duidelijke visie of doel

Mallon: “Om missionair te zijn is een duidelijke visie noodzakelijk. De vraag is: ben je in de parochie schapen aan het voeren of ben je vissen aan het vangen?” Het is volgens hem prima om beide te doen, want ook de ‘zorg voor de schapen’ maakt deel uit van het parochieleven. Mallon: “Maar onthoud: gebruik Alpha niet om de schapen te voeren. Je moet voor Alpha juist mensen van buiten de parochiegemeenschap uitnodigen, daar is Alpha voor bedoeld. En dan ben je bezig met vissen vangen.”

Obstakel 2: Het niet daadwerkelijk doen

Als je alles evangelisatie noemt, is niets evangelisatie, zo stelde Mallon. Evangelisatie omvat de verkondiging van wie Jezus Christus is. Catechese is dan ook geen evangelisatie, aldus Mallon, want bij catechese draait het vooral om kennisoverdracht: “Er is een verschil tussen onwetendheid en onverschilligheid, en geen enkele hoeveelheid kennis kan onverschilligheid wegnemen. Evangelisatie verandert juist de harten van mensen en als dat gebeurt wil je leren en groeien.”

Obstakel 3: Te druk zijn

Mallon: “Je kunt in de parochie te druk zijn met dingen die niet belangrijk zijn. Je kunt bijvoorbeeld veel tijd, energie en moeite steken in het organiseren van dingen voor mensen die niet echt geïnteresseerd zijn in de Kerk. Dat is verspilling van middelen en staat in de weg van de cultuurverandering die nodig is om een Missionaire Parochie te worden.”

Obstakel 4: Er is geen instrument gekozen

Je moet één instrument kiezen voor evangelisatie onder volwassenen, zo benadrukt Mallon. “In mijn ervaring is Alpha het beste instrument. Een ander middel kiezen kan ook maar let op: wanneer je meer dan één instrument gebruikt, verspreidt dit je energie.” Bovendien is het belangrijk dat het gekozen instrument toegankelijk is voor mensen buiten de Kerk. “Daarom is Alpha mijn favoriete middel,” aldus Mallon.

Obstakel 5: Er is geen vervolg gepland

Het werk van discipelschap leidt tot een zekere mate van chaos, zo waarschuwde Mallon: “Wanneer er baby’s en peuters in een huis komen, zorgen ze voor onrust en lawaai. Hetzelfde geldt voor nieuwe mensen die in onze parochies komen, ook zij zorgen voor onrust.” De parochie moet daarom een plan voor hen hebben, een follow-up aldus Mallon: “Er zijn bijvoorbeeld catecheseprogramma’s voor volwassenen, zoals Sycamore.” Twee dingen zijn daarbij volgens hem belangrijk: ten eerste de nieuwkomers een gemeenschapservaring bieden en ten tweede hen helpen om geestelijk te groeien.”

Obstakel 6: Er worden onvoldoende middelen geïnvesteerd

Mallon stelde aan de aanwezige priesters en bisschoppen de gewetensvraag: “Wat is uw budget voor evangelisatie? Paus Johannes Paulus II zei in 1982: evangelisatie is de hoeksteen van alle pastorale activiteiten. Hoeveel geld investeert een parochie of een bisdom in evangelisatie?” Het is daarom cruciaal dat er voldoende geld wordt vrijgemaakt voor het missionaire werk, benadrukte hij.

Obstakel 7: De focus ligt op insiders

Veel kerkgangers in een parochie hebben momenteel weinig of geen persoonlijke relatie met Jezus. Misschien moeten we ons eerst op hen concentreren voordat we starten met evangeliseren? Volgens Mallon is dat echter de verkeerde volgorde: “Het zijn juist de verhalen van nieuwe katholieken die Alpha hebben gevolgd die inspirerend zijn voor kerkgangers. We moeten ons dus op mensen van buiten richten, en dat zal vervolgens effect hebben op de reguliere kerkbezoekers.”

Obstakel 8: Er is geen steun van de pastor

Er zijn parochies waarin de pastor geen steun biedt en de missionaire inzet slechts tolereert. Als dat zo is, wordt Alpha volgens Mallon een soort getto, een geïsoleerde gemeenschap. En dat is niet vruchtbaar. “We moeten open zijn over het belang van evangelisatie. Overlaad de pastor niet met boeken en ander materiaal, maar probeer te laten zien hoe inspirerend en effectief evangelisatie kan zijn als het de kans krijgt,” aldus Mallon.

Obstakel 9 Onrealistische verwachtingen

Onderschat niet dat de cultuurverandering naar een missionaire parochie veel tijd en inspanning kost. Mallon wees er bijvoorbeeld op dat het onwenselijk is als er veel tijd zit tussen de Alpha-cursussen die in een parochie worden gegeven. Mallon: “Mensen die enthousiast zijn geworden, moeten anderen kunnen uitnodigen voor een volgende Alpha-cursus die snel begint; ze willen dan niet zes maanden of langer moeten wachten.” En dat vraagt inzet van mensen in de parochie, aldus Mallon. “Het duurt een aantal jaren voordat Alpha een normaal onderdeel is van wat we in een parochie doen. In mijn eigen parochie duurde het vijf jaar.”

Obstakel 10 Geleid door de verkeerde mensen

Het tiende en laatste obstakel heeft te maken met leiderschap. “Je wilt dat je beste mensen, dat leuke mensen, dat mensen zonder oordeel het proces naar de missionaire parochie leiden,” stelde Mallon. “Dus geen ‘überkatholieken’ die iedereen steeds vertellen dat ze hun leven op een verkeerde manier leiden.”

Foto: Kompasfotografie