De drie sleutels van parochievernieuwing

Veel mensen vragen zich af: “Werkt een benadering van parochievernieuwing van een Canadese priester en zijn team wel in Nederland? Is het niet te Canadees? Of te Amerikaans, zoals in het soortgelijke boek ‘Rebuilt’ van de Amerikaanse priester Michael White en zijn pastoraal medewerker Tom Corcoran?” De Canadese priester, fr. James Mallon, heeft wel zijn ervaringen opgeschreven in het boek ‘Divine Renovation’ uit 2014 (‘Als God renoveert’) maar adviseert nadrukkelijk om hem en zijn parochie in Halifax, Nova Scotia, niet zonder meer te kopiëren. Maar wat dan wel?

Principes toepassen
Mallon raadt aan om de onderliggende principes van parochievernieuwing, die zij ontdekt hebben, in onze eigen situatie van Nederland en Vlaanderen toe te passen. Deze principes van parochievernieuwing worden in dit artikel kort als 'drie sleutels' en een 'sleutelring' naar voren gebracht en zijn ook te vinden in het nieuwe logo van Divine Renovation ministry. Bovendien zullen deze sleutels ook de leidraad vormen van het programma van de conferentie op 24 en 25 maart 2020 in Oudenbosch.

Mallon: “Sleutels zijn bedoeld om deuren te openen.  […] We stellen niet zozeer dingen voor in de zin van ‘je moet dit en dat doen’ alswel ‘pas deze principes toe en het gaat als het ware vanzelf werken’. Dit is een belangrijk onderscheid tussen een concrete methode en een algemeen principe. Een principe opent je ogen voor de visie die erachter schuilgaat.”

Wat zijn dan werkelijk 'sleutels' tot parochievernieuwing? Wat zijn die zaken die de deur openen, waar een parochie groeit van “dit hebben we altijd zo gedaan” naar een missionaire pastoraal, waarbij mensen Jezus leren kennen, Zijn leerling willen worden en dit willen delen met anderen? Vanuit Divine Renovation Ministry identificeren ze drie sleutels. De sleutels zijn:

  1. Prioriteit geven aan evangelisatie
  2. De beste principes van leiderschap
  3. Toerusting door de heilige Geest

Sleutelring: De Eucharistie
Maar voor we verder ingaan op deze drie sleutels, moeten we eerst en vooral de rol van de 'sleutelring' toelichten. De sleutelring in het logo is de Eucharistie en het gebed. De Eucharistie, Jezus zelf, is “bron en hoogtepunt van het christelijke leven” (Tweede Vaticaans Concilie, Lumen Gentium, 11). Hij houdt alles bij elkaar. Er vindt geen vernieuwing in een parochie plaats zonder het fundament van het gebed. Zonder een persoonlijke relatie met Christus houden we het niet vol of gaan we, hoe goed bedoeld ook, toch gemakkelijk in een verkeerde richting.

Maar als we mensen bij Christus willen brengen, is de Eucharistie zelden het beginpunt. Zo zien we in de praktijk, dat hoe essentieel en noodzakelijk een aantal elementen ook zijn en blijven in het leven van de parochie, zoals de viering van de sacramenten (vieren), catechese (leren), caritas (dienen) en opbouw van de gemeenschap, dat deze zaken op zichzelf niet voldoende zijn om mensen in onze streken aan te spreken met het evangelie. Eerst moeten dus deuren worden geopend en daar heeft Mallon drie sleutels voor ontdekt:

Sleutel 1 : Voorrang geven aan evangelisatie
De eerste sleutel is prioriteit geven aan evangelisatie. Mallon: “De voorrang van evangelisatie heeft alles te maken met het veranderen van harten, zodat mensen Jezus gaan ontmoeten en verliefd op Hem worden. En het heeft niets van doen met het opdringen van een boodschap of het gedrag van mensen te willen veranderen! En het is die ontdekking van de liefde van Jezus, die mensen in beweging zet en dat motiveert hen om hun levens te veranderen en om zich in te gaan zetten.” Mallon gebruikt in zijn parochie de Alpha cursus als een beproefd middel om buitenkerkelijke mensen uit te nodigen om in contact te komen met God, met de geloofsgemeenschap.

Sleutel 2 : De beste principes van leiderschap
Bij Divine Renovation ministry proberen ze te leren van de beste leiderschapsprincipes. Het is immers de taak van de pastoor om leiding te geven aan een parochie (in kerkelijke termen, om de parochie te ‘besturen’). Dit naast de andere taken van de priester: de sacramenten bedienen en het Woord verkondigen. Mallon beschrijft treffend dat hij op het seminarie leerde hoe de sacramenten te bedienen, iets leerde over hoe te preken, maar helemaal niets leerde over leiderschap. Daarvoor ging hij onder meer te rade bij evangelische kerkgemeenschappen. 

Waaruit bestaat leiderschap?
Leiderschap betekent niet dat de pastoor een manager moet worden, juist niet. Bij Mallon komen drie belangrijke elementen van leiderschap naar voren. Ten eerste visie ontwikkelen en communiceren: waar gaat het naar toe in deze parochie? Ten tweede mensen helpen om hun eigen roeping te ontdekken en hen ondersteunen om hun talenten op de juiste plek in te zetten. In de praktijk betekent dit ‘niet alles zelf doen’ en in vertrouwen ook zaken aan lekengelovigen delegeren. Ten derde geeft de pastoor bovengenoemde twee elementen niet alleen vorm, maar geeft hij leiding aan de parochie vanuit een team, waarin ook lekengelovigen participeren. Alle andere leiders in de parochie werken ook vanuit deze visie op leiderschap. 

Ron Huntley, ook betrokken bij Divine Renovation ministry: “Het beste van leiderschap heeft te maken met het dag in dag uit op koers houden van de organisatie. Zolang het hart van de koning uitging naar God ging het goed met het volk. Dwaalde hij af dan ging het volk te gronde. Aan ons om dat voor te leven in onze eigen situaties. En het is niet makkelijk om één, twee, drie de weg die God met jouw parochie wil gaan te verstaan. Dat is een weg van vallen en opstaan.”

Sleutel 3 : Toerusting door de heilige Geest
Daarom is het belangrijk om dit niet op eigen krachten te doen. Vandaar het belang van de derde sleutel als leidraad bij de evangelisatie en het leiding geven aan de parochie. Geïsoleerd van deze derde sleutel (en zonder de sleutelring) hebben de andere twee sleutels maar een beperkte opbrengst. Mallon: “Voorrang geven aan evangelisatie sluit goed aan op de derde sleutel, dat mensen de kracht van de heilige Geest in hun leven ervaren. Mensen weten misschien dat ze de heilige Geest ontvangen bij de sacramenten, maar dat is hoofdkennis en geen hartskennis. Het sacrament is misschien dan wel geldig ontvangen, maar er zijn geen vruchten! Het beste van leiderschap en van wat wij mensen kunnen voortbrengen blijft beperkt, tenzij het iets vanuit God wordt."

Leiderschap niet spiritueel?
Mallon: “De grote verleiding in onze kerken is leiderschap als tegengesteld aan het spirituele te beschouwen. Leiderschap heeft alles te maken met doelgericht sturen en dingen bewust in gang zetten en dat zou dan niet-geestelijk zijn? Terwijl ‘geïnspireerd’ zou betekenen, dat je ongestructureerd, zonder plan en idee aan de slag gaat. Vaak worstelen we met leiderschap omdat we werken met mensen die niet op de goede plaats zitten of goede mensen die juist opstappen. Dat is geen vervelend oponthoud maar de essentie van leiderschap: zorgen dat de goede mensen op de juiste plekken komen. Dat is bouwen aan een gezonde organisatie. Alle drie de principes zijn nodig en niet twee van de drie."

Op zoek naar de verlorenen
Huntley: “De kerkelijke piramide moet op zijn kop. Het gaat er niet om dat de priester aan de top een zo gemakkelijk en rustig mogelijk leventje krijgt. De priester is er voor het verloren schaap, maar dat doet hij niet in zijn eentje. Daarvoor zoekt hij de juiste mensen om al die verloren schapen te bereiken. Je moet je kerk mobiliseren om de verlorenen te bereiken. Dat is voor veel mensen een paradigma verandering.”

`

Bronnen: 
James Mallon, ‘Als God renoveert’, Adveniat, 2019.
Divine Renovation podcas: ‘Tree planting for parish renewal’, 30 april 2019
De citaten van fr. James Mallon en Ron Huntley zijn uit deze podcast.
 

Sluit u aan bij de gebedsgroep voor de conferentie

Sluit u aan bij de gebedsgroep van mensen die bidden voor de conferentie door uw e-mail adres hieronder in te vullen. U ontvangt dan gebedsintenties.